Włącz dźwięk

Nowotarska Telewizja Kablowa publikuje bezcenne archiwum z 1992 roku – materiał dokumentujący moment, w którym runął jeden z największych zakładów pracy w południowej Polsce. Kamera uchwyciła nie tylko emocje pracowników NZPS „Podhale”, ale także dramatyczne kulisy ogłoszenia upadłości, urzędniczą niemoc, protesty, a nawet wizytę prezydenta Lecha Wałęsy, który został postawiony pod ścianą przez załogę walczącą o przetrwanie.

„Nie ma syndyka, nie ma komisarza, nie ma pieniędzy”

Naszej ekipie telewizyjnej głosu udzielił dyrektor zakładu, Zdzisław Szkaradziński, który – zrezygnowany – tłumaczy, że sąd ogłosił upadłość, ale… zapomniał wyznaczyć syndyka. Zakład tkwił w próżni: bez decyzyjności, bez środków na wypłaty, bez wizji przyszłości.

– Dyrekcja w tym czasie już nie ma nic do działania. Ma tylko przygotować inwentaryzację i przekazać to syndykowi – mówił dyrektor ds. technicznych NZPS Podhale.

Tyle że syndyka nie było, a banki odmówiły wypłacania pieniędzy. Prezes sądu nazwał przyszłego zarządcę „superkomornikiem”. Dla załogi brzmiało to jak wyrok. W dodatku nikt z ministerstwa ani z urzędu wojewódzkiego nie raczył się pojawić. – Nic nie wiem na ten temat – przyznawał bezradnie dyrektor.

Strajk, bunt i walka o przetrwanie

Załoga ZPWG rozpoczęła strajk rotacyjny.

– Nie będziemy pracować, dopóki nie dostaniemy zaległych pensji i nie odejdzie kierownictwo, które nie reprezentuje naszych interesów – mówili przedstawiciele strajkujących. Warunki były skrajnie niesprawiedliwe: jedni pracowali po sześć godzin, inni – na tych samych maszynach – po osiem.

Związkowcy z Solidarności mówili wprost: „To strajk o minimum. O płace, które konstytucyjnie się nam należą. Będziemy protestować aż do skutku”.

Wałęsa pod presją: „Stanę na głowie i pomogę”

Do akcji wkroczył prezydent Lech Wałęsa, który spotkał się z załogą w Ludźmierzu. Gdy usłyszał, że kombinat tonie w długach sięgających kilkuset miliardów starych złotych, opuścił głowę w rezygnacji. Mimo to publicznie obiecał pomoc.

– Od poniedziałku proszę się zgłosić. Stanę na głowie i pomogę temu zakładowi – zadeklarował. Dwa dni później zaprosił przedstawicieli komitetu strajkowego do Warszawy.

Kombinat, który ubierał Polskę

Nowotarskie Zakłady Przemysłu Skórzanego „Podhale” – znane powszechnie jako kombinat – były przez dekady dumą regionu. W szczytowym okresie zatrudniały ponad 4 tysiące osób, produkowały obuwie eksportowane do wielu krajów, a na targach branżowych – od Radomia po Poznań – prezentowały dziesiątki oryginalnych wzorów. Z czasem jednak ogromna struktura nie wytrzymała realiów wolnego rynku. Upadłość w 1992 roku przypieczętowała koniec pewnej epoki – i początek zupełnie nowego rozdziału w historii Nowego Targu.